To jedna z tych historii, które pokazują, jak wiele ukrytych skarbów kryje Nysa. Na Wieży Wrocławskiej znajduje się dziś wyjątkowy portal architektoniczny, który nie powstał w tym miejscu. Co więcej – pochodzi z kamienicy, która zniknęła z nyskiego Rynku jeszcze przed II wojną światową.
Co ciekawe, udało się również odszyfrować łacińską inskrypcję, umieszczoną na tym portalu – a jej treść rzuca nowe światło na historię fundatora i samego budynku.
Skąd pochodzi ten portal?
Portal pochodzi z kamienicy zwanej „Pod Patrycjuszem”, która stała niegdyś na nyskim Rynku, u wylotu dzisiejszej ulicy Wyzwolenia. Była to reprezentacyjna, patrycjuszowska kamienica, należąca do zamożnego właściciela.
Bogato zdobione, manierystyczne obramienie portalu powstało w 1603 roku i stanowiło jeden z najbardziej dekoracyjnych elementów elewacji budynku. Sama kamienica nie przetrwała – została rozebrana – jednak portal ocalał.
Dlaczego portal znalazł się na Wieży Wrocławskiej?
W latach 30. XX wieku, podczas przebudowy Wieży Wrocławskiej i wykonania nowego przejścia w jej murach, zdecydowano się przenieść i wmurować portal z rozebranej kamienicy właśnie w to miejsce.
Dzięki tej decyzji cenny element renesansowej architektury został zachowany i do dziś stanowi unikatową ozdobę jednej z najważniejszych bram Nysy.
Tajemnicza łacińska inskrypcja
Na portalu zachowała się łacińska inskrypcja fundacyjna, typowa dla architektury przełomu XVII i XVIII wieku. Choć kamień jest dziś mocno zatarty, udało się odczytać jej sens.
Rekonstrukcja inskrypcji (w przybliżeniu):
Prudens viator improsquam ruinolam oculo lustrans,
Quicquid transit, intuens non audaci venusta istam domum.
Iuris Ioannes Petrus…
Non tantum in solo, sed spe tenere bona.
Arti patriae dator…
Co oznacza ten napis?
W wolnym tłumaczeniu inskrypcja przekazuje następującą myśl:
Roztropny przechodniu, nie oceniaj pochopnie ruin,
lecz patrz uważnie na to, co przemija.
Ten dom nie opiera się jedynie na ziemi,
lecz na nadziei i cnotach.
Jan Piotr, mąż prawa,
oddał go ojczyźnie i sztuce,
a jego zasługi pozostaną wdzięcznie zapamiętane.
Jest to pochwalna inskrypcja fundacyjna, wychwalająca właściciela kamienicy oraz podkreślająca trwałość cnót ponad przemijaniem materii.
Kim był Jan Piotr?
W inskrypcji pojawia się postać Ioannes Petrus, czyli po polsku Jan Piotr. Nie są to dwie osoby – w XVII wieku podwójne imiona były bardzo popularne, zwłaszcza wśród elit.
Z treści napisu wynika, że Jan Piotr był:
- doktorem prawa (Iuris Doctor),
- osobą zamożną i wpływową,
- fundatorem lub właścicielem kamienicy,
- dobroczyńcą miasta i sztuki.
Dlaczego nie znamy jego nazwiska? W tamtych czasach celowo pomijano personalia, skupiając się na cnotach i zasługach. Zakładano, że współcześni doskonale wiedzieli, o kogo chodzi.
Bez sięgnięcia do archiwów miejskich i ksiąg gruntowych nie da się dziś jednoznacznie wskazać nazwiska fundatora.
Fragment zaginionej Nysy
Portal na Wieży Wrocławskiej to autentyczny fragment dawnej Nysy, materialna pamiątka po zabudowie Rynku sprzed kilkuset lat. To także dowód na to, że nawet po zniszczeniu budynków historia potrafi przetrwać w detalach.
